Een panoramabeeld

[title]
Een panorama is een beeld dat breder is dan de meest courante formaten zoals 2/3 of 4/5. Er zijn toestellen die rechtstreeks panoramafoto's kunnen maken, maar tegenwoordig wordt er veel gebruik gemaakt van 'stitchen', het digitaal samenvoegen van beelden. Daar gaat deze bijdrage over.

Enkele overwegingen voor je een panoramabeeld maakt. Een pano wordt pas mooi als het landschap en het licht dat ook zijn. Je moet een mooi 'gewoon' beeld kunnen maken van wat je ziet als de pano echt goed wil zijn. Gewoon een pano maken voor het effect wordt snel afgezaagd.

Net als met de gewone landschapsfotografie zal ook hier maar succes worden geboekt als je technisch goed te werk gaat, een statief, perfecte belichting en scherptediepte etc.. Zeker als de pano voor kwaliteitsdruk wordt gebruikt. Het staat je natuurlijk vrij snel snel een paar beelden op een rijtje te schieten om een panootje op Flickr te euh.. flikkeren. En dat kan een erg grappig en fraai resultaat opleveren op scherm. Maar voor druk is zoiets onbruikbaar.

De werkwijze gaat als volgt.

1. Het kiezen van een goede locatie

 Begin met een mooi landschap te kiezen dat wat structuur heeft, relief, eventueel een mooie voorgrond etc... Ga te werk als bij gewone landschapsfotografie.

2. Het maken van een serie beelden

Nu komt het verschil met gewone fotografie. We werken bij voorkeur (en voor goed resultaat absoluut) op statief. Vervolgens wordt het statief waterpas gezet. Ik ga er nu van uit dat je geen speciale hulpmiddelen bezit. Het waterpas zetten dient om een perfect vlakke rotatie van je statiefkop te kunnen uitvoeren. Anders zal bij het pannen de linkerkant van je beeld een stuk hoger of lager zijn dan de rechterkant. We willen meestal een mooi horizontaal panorama. Veel statieven hebben een waterpasje op het plateau waar de statiefkop op bevestigd is, dat helpt.

Sommige statieven hebben een kom, waarbij je de bovenkant waterpas kan zetten zonder de poten zelf een tiental keer in en uit te schuiven. Voornamelijk statieven bedoeld voor video hebben dit. Als je veel pano's maakt kan dit veel tijd besparen.

Nu komt een wat moeilijk stuk van de workflow. Als je nu gewoon een serie beelden zou maken zal je zien dat in de overlappende delen van de foto's verschillen gaan zitten zodat de software in de war geraakt en fouten maakt. In het onderstaande voorbeeld zien we wat het probleem is, de verhouding tussen objecten veraf en dichtbij is anders in de twee beelden (de vertekening is daarentegen geen probleem).

nodaaldigi

 Om deze verschuiving op te lossen moet je toestel geroteerd worden rond de intredepupil van je objectief, een soort optisch middelpunt zeg maar. Er zijn tabellen die aangeven waar dit punt ligt bij verschillende lenzen, maar het is in de praktijk makkelijker dat zelf even te zoeken. Voorwaarde is wel dat je je opstelling op je statief van voor naar achter kan bewegen. Typisch ligt de intrede-pupil midden in de lens, en bij groothoeken zelfs redelijk tegen de voorkant aan. Een lange snelkoppelingsplaat, een instelslede of een echte panokop kunnen ervoor zorgen dat dit punt boven het rotatiepunt van je statiefkop komt te liggen.

panorotatie

De exacte locatie laat zich als volgt bepalen. Zoek een object veraf en dichtbij die bijna achter elkaar liggen in beeld. Steek desnoods een tak in de grond op een tweetal meter afstand. Bepaal met welk objectief je wil werken en in welke zoomstand. Zoomen verandert je intrede-pupil. Roteer nu je toestel heen en weer en kijk of de stok en een vast object verderaf verschuiven ten opzichte van elkaar. Beweeg je opstelling naar voor en naar achter (met de snelkoppelingsplaat of slede) tot de verschuiving wegvalt. Probeer het eens, je zal wel zien wat er bedoeld wordt.

Vervolgens richt je op het midden van je panorama en je bepaalt de scherpstelafstand en belichting, beiden manueel. Deze en de witbalans mogen niet veranderen gedurende het serieproces. Als je dit hebt bepaald begin je links of rechts, maakt niet uit en maak je je eerste beeld. Doe dit een stuk verder dan je je panoramafoto wil laten starten. We zullen nadien moeten knippen en dan heb je wat overschot.

pano halle opbouw

 Vervolgens maak je je reeks foto's met minstens 50 % overlap. Soms wordt ook 20-30 % aangegeven, maar zeker in moeilijke omstandigheden zoals bossen (met voorgrond- en achtergrondobjecten) neem je best wat overschot. Vooral ook als je met groothoeken werkt, want dan is de vervorming aan de randen groot. Je mag gerust tot een overlap van 2/3 gaan.

Check het histogram van elk beeld om te zien of er geen clipping is opgetreden. Dan moet je je reeks opnieuw maken als een beeld teveel geclipped is.

3. Het samenvoegen

Eenmaal thuisgekomen kan je verschillende dingen doen. Je kan de reeks manueel samenvoegen in The Gimp of Photoshop, maar dat is niet meer van deze tijd. Er zijn programma's zoals Hugin die gratis zijn en een goed resultaat opleveren. Zeker als je bovenstaande regels hebt gevolgd. Het heeft wel moeite met lange reeksen van zware beelden. Meer dan 6 beelden in het enorme 16 bits tiff formaat van een Nikon D3 lukt niet meer. Dan moet je alle beelden op voorhand bewerken en omzetten naar Jpg's.

Hetzelfde probleem doet zich voor bij de Photomerge van Photoshop CS3 en hoger. In elk geval krijg ik op mijn toch zware pc problemen als ik er wat teveel zware foto's tegelijk in gooi.

De Photomerge (en Hugin) is in elk geval een indrukwekkend stukje software. Alle vervormingen worden opgelost, eventuele verschillende belichtingen aangepast en heel de boel samengegooid. Als ik foto's maak met een groothoek zijn dit mijn instellingen.

 Op OK klikken en afhankelijk van hoeveel processoren en geheugen je pc heeft kan je ofwel een blikje pils halen of een driegangenmenu bestellen. Het resultaat ziet er als volgt uit:

samenvoegen pabno

 Nu moet je het beeld nog bijsnijden. Soms zal nog wel een hoek wat vervormd zijn, dat los je op (na samenvoegen CTRL-E) met transformeren (CTRL-T) en dan warp kiezen in het menu. Dan kan je plaatselijk dingen uittrekken. Als dat is gebeurd de definitieve snit maken.

4. het resultaat

 Het resultaat is een panorama dat afhankelijk van het aantal beelden 90 - 360 ° kan beslaan. Oefening baart in elk geval kunst. Begin eerst eens in de tuin voor je naar dat oerbos in Polen trekt. Veel succes !

panohalleklaar

Hoesdagedaan overzicht: